Nastoletnia Greer Walsh chodzi do szkoły średniej, a każdy, kto kiedykolwiek był nastolatkiem, wie, że liceum rządzi się swoimi prawami. Jeśli – tak jak Greer – jesteś bystra i wyróżniasz się na zajęciach z rozszerzonej matematyki, a żadne równanie nie jest dla ciebie wyzwaniem, możesz mieć pewność, że nie przyniesie ci to popularności. Jeśli jednak – tak jak Greer – posiadasz piersi większe niż u innych dziewczyn w szkole… masz jak w banku to, że właśnie za to zostaniesz zapamiętana.

Jednak Greer nie chce przykuwać spojrzeń, dlatego ukrywa się pod ogromnymi bluzami, osłaniającymi jej zmieniające się ciało, którego nie potrafi zaakceptować. Jej codzienność polegającą na przemykaniu z miejsca na miejsce i wtapianiu się w tłum przerywa pojawienie się Jacksona Oatesa – chłopaka, który właśnie wprowadził się do miasta. Jego obecność oraz to, że Greer niespodziewanie dostaje się do drużyny siatkarskiej, sprawi, że dziewczyna będzie musiała przestać ukrywać się przed światem. Łatwo mówić, trudniej zrobić.

Ciałopozytywność. Ten termin, dosyć niezgrabnie przetłumaczony wprost z angielskiego body positivity wystarczył, abym w jednej chwili zdecydowała się na lekturę Oczy mam tutaj. Trzeba przyznać, że okładka książki nie zachwyca i raczej nie będzie tym, co przyciągnęłoby do niej czytelników. Również nazwisko autorki, której to debiutancką powieść dziś recenzuję, nie sprawiłoby, że w dniu premiery książki tłumy stałyby pod księgarnią. Mimo to historia ta tak niespodziewanie skradła moje serce, że chciałabym rozsławić jej tytuł. Powieść Laury Zimmermann jest bowiem jedną z tych książek, które każda kobieta – szczególnie ta dorastająca – powinna przeczytać.

Oczy mam tutaj zachwyciła mnie od samego początku. Muszę przyznać, że nie spodziewałam się po niej wiele. Dałam się zwieść lichą okładką, zakładając, że wnętrze również będzie niezadowalające. Wystarczyło jednak kilka pierwszych stron i już byłam pewna, że to będzie coś – ten humor, te postaci, ta wciągająca narracja… to nie zdarza się często. Niektóre książki potrzebują czasu, aby pochłonąć czytelnika bez reszty, a niektórym udaje się to w mgnieniu oka. Powieść Laury Zimmermann należy do tej drugiej kategorii.

Dużą zaletą książki jest narracja. Gdybym nie sprawdziła tej informacji, nie domyśliłabym się, że jest to debiutancka powieść autorki – tak zgrabnie operuje ona słowami, jakby robiła to od wieków. Nie jest dla niej również wyzwaniem pisanie o nastolatkach. Wiecie, jak to czasem jest – autor próbuje (o zgrozo!) naśladować mowę młodzieżową, a kończy się to jedynie na poczuciu bezbrzeżnego zażenowania u czytelnika. Laura Zimmermann sprawia wrażenie, jakby Greer, główna bohaterka, była jej drugą osobowością – jakby pisanie o niej było dla niej zupełnie naturalne. Cała narracja książki jest więc całkowicie swobodna, a z główną bohaterką niezwykle łatwo sympatyzować.

Problem, jaki poruszany jest w książce, jest jedynie pretekstem do tego, aby mówić o samoakceptacji i lubieniu własnego ciała, czyli o tym, co często tak ciężko jest osiągnąć w młodym wieku. Choć z pewnością nie wszystkie czytelniczki Oczy mam tutaj obdarzone będą dużym jak u Greer biustem, jednak na pewno żadnej nie będą obce uczucia, jakie budzą się w dziewczynie – niepewność względem zmieniającego się ciała, wstyd przed spojrzeniami ludzi niemających szacunku do ludzkiej fizyczności i brak pewności siebie. W końcu każda z nas, kobiet, na pewnym etapie swojego życia przeżywała podobne chwile. Dlatego tak niesamowicie łatwo jest się wczuć w sytuację Greer.

Książka Laury Zimmermann budziła we mnie niesamowitą radość – jest ona bowiem przełamaniem wartego porzucenia tabu, które wciąż istnieje w naszym społeczeństwie. Jest to książka (między innymi) o piersiach, biustonoszach, dorastaniu i cielesności i cholernie mnie to cieszy. Szczerość i autentyczność z jaką w powieści podchodzi się do tego tematu, trafia prosto do serca i – co najważniejsze – przyczynić się może do zmiany nastawienia wielu młodych osób, które właśnie teraz przeżywają podobne do Greer dylematy. Laura Zimmermann pokazuje bowiem, że każde ciało jest piękne, bez względu na jego wymiary, kolor, kształt… jest piękne, bo jest -NASZE. I możemy z całkowitą śmiałością czuć się z niego dumni.

Oczy mam tutaj przy całej wadze tematu, jaki przemyca, jest niezwykle lekka i przeczytanie jej na jeden/dwa razy nie powinno być większym problemem. Jej mocą jest ogromny ładunek pozytywnych emocji, jakie budzi – podczas czytania wielokrotnie się śmiałam, a po zakończeniu lektury przez dłuższy czas chodziłam z szerokim uśmiechem na ustach. Niewiele było książek, które tak radośnie mnie nastroiły, a sądzę, że każdemu z nas co jakiś czas przyda się tak duży pozytywny impuls, który inspiruje do zmiany myślenia i do działania.

Nie jestem w stanie powiedzieć złego słowa o książce Laury Zimmermann. Chciałabym, aby była bardziej znana, niż jest. Chciałabym, aby przeczytała ją nastoletnia ja z czasów gimnazjum – może wtedy znacznie szybciej polubiłabym się z własnym ciałem i zaakceptowałabym swój wygląd. Chciałabym, aby każda nastoletnia (i nie tylko) kobieta przeczytała tę powieść – jest to historia, która dodaje siły nam wszystkim i każdej z nas z osobna. 

★★★★★★★★☆☆

Dla Cordelii Koenig wykonanie projektu na zakończenie szkoły to tylko formalność – nauka nigdy nie sprawiała jej problemu, a pomysł podsunięty przez jej siostrę, aby w ramach projektu zbadać swoje pochodzenie etniczne, napełnia ją ekscytacją. Będzie musiała tylko wysłać próbki swojego DNA do laboratorium i zaczekać na wyniki… Kiedy jednak dostaje ona wiadomość zwrotną z labolatorium, świat Cordelii wywraca się do góry nogami. Dziewczyna traci poczucie przynależności i tożsamości, a na swoją matkę nie potrafi patrzeć już inaczej niż z rezerwą i dystansem. Czy raz zburzony porządek życia można na nowo poskładać? Czy Cordelia zdecyduje się podążać za nowo odkrytym tropem i dowiedzieć się więcej o swojej prawdziwej tożsamości?

Czasem zdarza się, że po przeczytaniu zaledwie kilku pierwszych stron książki, wyczuwacie w rozpoczynanej lekturze pewien rodzaj wyjątkowej wrażliwości i subtelności, która mówi wam, że to, co czytacie, będzie czymś wielkim. Ja miałam tak w przypadki Projektu Prawda. Zabrałam się za tę książkę w najbardziej intensywnym okresie semestru na studiach, ale przeczytanie jej zajęło mi znacznie mniej czasu, niż przewidywałam. Właściwie to pochłonęłam ją w zaledwie dwa wieczory, a podczas czytania nieustannie towarzyszył mi ten rodzaj przyjemnego oderwania od rzeczywistości, który pojawia się, gdy czytacie coś nadzwyczaj wciągającego.

Zacznijmy jednak od początku. Główną bohaterką książki jest nastoletnia Cordelia Koenig – bystra i inteligentna dziewczyna, która jest u progu ukończenia szkoły średniej. Jak wszyscy uczniowie, musi wykonać własnego pomysłu projekt, który wieńczył będzie jej naukę w liceum. Cordelia postanawia wykonać badanie DNA, które pokaże jej dokładnie, jakie pochodzenie ukryte jest w jej genach, a następnie wykorzystać wyniki do projektu. Dziewczyna odkrywa jednak coś, czego się nie spodziewała – coś, czego odkryć nie chciała. Jest to moment zwrotny w życiu nastolatki, która traci jeden z najważniejszych elementów istnienia człowieka – poczucie tożsamości i przynależności.

Projekt Prawda wyróżnia się na tle innych młodzieżówek przede wszystkim swoją formą. Nie poznajemy bowiem historii Cordelii poprzez klasyczną narrację przeplecioną dialogami, lecz przez jej wiersze, wiadomości wymieniane ze znajomymi oraz maile, jakie otrzymuje i wysyła. Wiersze te nie są najbardziej wyszukaną formą poezji, lecz jej „codzienną” odmianą, jak bym ją nazwała. Jednak jest to w mojej opinii odpowiednie uproszenie – w końcu gdybyśmy chcieli przeczytać tomik poezji, sięgnęlibyśmy po niego, a nie po książkę młodzieżową. Jednak w wierszach Cordelii zachowane jest piękno języka i  delikatna, kobieca subtelność, w której się zakochałam. Ciężko jest to wytłumaczyć, jednak sposób, w jaki autorka (poprzez Cordelię) opisuje trudne doświadczenia bohaterki, sprawia, że cała historia jest jeszcze bardziej przejmująca. Jednocześnie jednak tragizm ten nie jest narzucający się, nie toniemy w nim podczas czytania – wręcz przeciwnie, subtelność jest mocną stroną tej lektury.

Projekt Prawda to jedna z tych książek, które pozostawiają czytelnika wrażliwszym. Możecie tego nawet nie czuć, ale podczas czytania powolutku się rozklejacie, stajecie się bardziej podatni na emocje, bardziej empatyczni i zdolni do wzruszeń. Historia ukazana w tej powieści sama w sobie nie jest niesamowicie oryginalna – zresztą wiadomo, że powstało już tak wiele książek, że trudną rzeczą jest znaleźć niszę, której nikt wcześniej nie odkrył. Jednak Dante Medema znajduje inny sposób, aby dotrzeć do czytelnika – robi to za pomocą dobrze dobranych słów i delikatności.

Historia Cordelii pokazuje, jak ważne są nasze korzenie – to, co tworzy naszą tożsamość i poczucie bezpieczeństwa. Gdy jeden raz je utracimy, bardzo trudno jest je odbudować. Bohaterka na koniec dochodzi jednak do wniosku, że w odbudowaniu siebie pomóc jej mogą najbliżsi. Jest to lekcja, którą można wyciągnąć z powieści Dante Medemy – człowiek potrzebuje do życia relacji, a sam niewiele może działać. To wsparcie i miłość innych daje nam siłę, aby realizować swoje cele.

Projekt Prawda  to lektura, którą doceniłam za wyjątkową wrażliwość i oryginalność formy. Przepadam za poezją i w głębi duszy jestem romantyczką, więc wiersze i ładne słowa trafiają do mnie skutecznie. Myślę jednak, że nawet jeśli poezja to nie Wasza bajka, warto jest przeczytać książkę Dante Medemy, która wyróżnia się spośród innych młodzieżówek, a co najważniejsze – zostawia po sobie ślad w czytelniku: wyjątkowy rodzaj wzruszenia, który dociera głęboko do serca.

Co myślicie o powieściach w formie wierszy lub wiadomości? Jakie inne książki tego rodzaju znacie?

D.

 

Przed dziesięcioma laty świat zmierzył się z realistycznym zagrożeniem zagłady. Potężny antagonista nazywany Mrocznym odebrał życie setkom tysięcy ludzi, aż w końcu na jego drodze stanęli oni – Wybrańcy. Piątka nastolatków obdarzonych szczególnymi cechami zdołała pokonać Mrocznego, wypełniając tym samym treść przepowiedni i ratując miliony istnień.

Po dziesięciu latach Wybrańcy wciąż zmagają się ze skutkami zdarzeń z przeszłości – dręczą ich koszmary, wspomnienia nie dają spokoju, a dostosowanie się do życia w blasku fleszy jest wyzwaniem, przed którym stają każdego dnia. Wydaje się, że świat wrócił do normalności, a echa istnienia Mrocznego toną w zgiełku codzienności. Co jednak stałoby się, gdyby pozorny spokój okazał się złudnym? Czy Wybrańcy byliby gotowi jeszcze raz zmierzyć się z wrogimi mocami, gdyby… Mroczny powrócił?

Sądzę, że nie pomyliłabym się, mówiąc, że dla wielu osób w moim wieku seria Niezgodna była początkiem fascynacji fantastyką młodzieżową. Pamiętam, jak zaczytywałam się w niej jeszcze na początku gimnazjum i zdołałam przekonać do tej serii nawet moją mamę, która nie za wiele wtedy miała wspólnego z tym gatunkiem. Kilka lat później przeczytałam również dylogię tej autorki, rozpoczynającą się Naznaczonymi śmiercią, aby w końcu dotrzeć do Wybrańców. Można powiedzieć, że znam twórczość Veroniki Roth od podszewki i do tej pory ani razu mnie nie zawiodła. Jednak czy Wybrańcy również okazali się lekturą równie zadowalającą?

Chcąc opisać Wybrańców, pierwszym faktem, na jaki zwróciłabym uwagę, byłoby to, że jest to powieść-zagadka. W trakcie kilkudziesięciu początkowych stron czułam się, jakbym weszła do pokoju w samym środku toczącej się tam rozmowy i nie miała pojęcia, o czym mowa. Dopiero dłuższy czas przebywania w pokoju i podsuwane co jakiś czas wskazówki, co do kontekstu rozmowy, pozwoliły mi zorientować się w sytuacji. Bo tak to właśnie wygląda – zostajemy wrzuceni w wir akcji toczącej się 10 lat po pamiętnej walce Mrocznego z Wybrańcami i nie wiemy niczego na temat tego, jak ona wyglądała. Co więcej, nie są nam znane również jakiekolwiek fakty związane z tożsamością złoczyńcy, przeszłością bohaterów czy tego, dlaczego to właśnie oni musieli zmierzyć się z Mrocznym. Z biegiem czasu otrzymujemy wprawdzie skrawki informacji, ale nigdy nie jest to pełna porcja, zawsze w tle czai się niedopowiedzenie i zagadka. Czy to dobrze? Jak najbardziej. Nie lubię oczywistości, a tajemnice przyjmuję z otwartymi ramionami.

Ciekawym jest fakt, że część akcji poznajemy poprzez wycinki gazet, artykuły, eseje, wiersze i tajną dokumentację, które przeplatają się z regularnymi rozdziałami. Nie zawsze dotyczą one stricte wydarzeń z życia bohaterów, lecz czasem obracają się wokół elementów życia codziennego Chicago, jak i później miasta Cordus. Jest to doskonały zabieg dodający autentyczności światowi przedstawionemu w książce. Rzeczywistość, jaką podsuwa nam Veronica Roth, nie kończy się na piątce Wybrańców i ich walce ze złem, lecz wybiega dalej, aż do nowinek technologicznych, mody panującej w mieście, zdarzeń relacjonowanych w brukowcach czy aktualnych motywów występujących w poezji.

Jakby tej autentyczności było mało, autorka zadbała o niezwykle szczegółowe opisy miast Chicago i Cordus, w których ma miejsce akcja. Opisy te są wręcz mimetyczne, skupiają się na najmniejszych detalach, nie będąc jednocześnie nudnymi. Jako że świat książki pod wieloma względami odbiega od rzeczywistego, taki mimetyzm jest kluczowy w kwestii zrozumienia i poczucia klimatu powieści. A klimat ten, swoją drogą, rezonuje z kart książki naprawdę mocno i ciężko jest mu się oprzeć.

Słów kilka należy również poświęcić bohaterom. Choć Wybrańców jest piątka – Matt, Esther, Albie, Inez i Sloane – to właśnie ta ostatnia przewodzi narracji. Od początku widzimy ją jako twardą i niedostępną dziewczynę; jedną z tych, które rozbiłyby nos temu, kto krzywo by na nie spojrzał, mijając je na ulicy. Szybko okazuje się jednak, że jest to tylko poza, sposób na poradzenie sobie z traumą po porwaniu i niewoli, jakim Sloane została poddana przez Mrocznego. Usilnie starałam się znaleźć w tej bohaterce coś, z czym mogłabym się utożsamiać. Zrozumienie jej zajęło mi sporo czasu, ale gdy ostatecznie mi się to udało, znalazłam w niej więcej duszy i emocji, niż można by się spodziewać. Zdecydowanie nie jest to bohaterka jednoznacznie dobra -powiedziałabym nawet, że więcej jest w niej złych cech niż tych pozytywnych. Mimo to pod koniec powieści odkryłam, że kilka z tych cech z nią dzielę, więc już po czasie łatwiej było mi spojrzeć na nią przychylnym okiem.

Mówiąc o dobru i złu w Wybrańcach, muszę wspomnieć o tym, co uznaję za dużą zaletę tej powieści – jest to cienka granica pomiędzy nimi dwoma. Mimo że początek książki sugeruje popularny motyw walki dobra ze złem, nie trzeba długo czekać, aby przekonać się, że sprawa ta nie jest tak czarno-biała, jak wydaje się być na pierwszy rzut oka. Prawdą jest, że te dwie strony ścierają się ze sobą w powieści nie raz, jednak każda z nich okazuje się mieć w sobie cząstkę tej drugiej. Dobro ma w sobie co najmniej kilka ziaren zła, a zło co najmniej kilka ziaren dobra. Jest to bardzo rozsądne odejście od schematu, które wzbudziło moje zadowolenie. Na dodatek dobro i zło wyznaczane przez Veronikę Roth nieustannie zmienia swoje położenie – ten, kogo uznawaliśmy za sprzymierzeńca, w mgnieniu oka może stać się wrogiem, i na odwrót. Zaskoczenie i suspens to mocne strony Wybrańców.

Powieść Veroniki Roth pełna jest intrygujących motywów. Poza wspomnianą już walką dobra ze złem znajdziemy w niej złoczyńców i bohaterów, magię, równolegle istniejące światy i próbę poradzenia sobie z demonami przeszłości. Należy pamiętać jednak, że Wybrańcy nie są książką, która powala szalonym tempem akcji i nie daje chwili, aby złapać oddech. Przeciwnie – proces wciągania czytelnika w fabułę jest w tym przypadku raczej niespieszny, rozciągnięty na dobrych kilkadziesiąt stron. Zwroty akcji nie spadają nam na głowę z nieba, lecz subtelnie pojawiają się w dyskusjach czy obserwacjach bohaterów. Nie powinniście się jednak zrażać, bo to, że trzeba poświęcić więcej czasu, aby dać się porwać Wybrańcom, nie oznacza, że książka ta nie jest w tym skuteczna. Jest diabelnie skuteczna! Trzeba jedynie wziąć pod uwagę jej nieco spóźniony zapłon.

Czytając o elementach powieści, o których wspomniałam, mogliście pomyśleć sobie, że duża część z nich nie jest niczym nowym. I macie rację. Mimo to, możecie mieć pewność, że motywy te zostały w Wybrańcach wykorzystane w najlepszy możliwy sposób i przedstawione w najlepszej z możliwych wersji. Być może nie jest to najbardziej oryginalna historia pod słońcem, jednak całkowicie spełnia swoje zadanie, jeśli chodzi o bycie fascynującą i absorbującą lekturą.

Czy są tu więc jakieś wady? Tak, a dokładniej jedna. Będąc już daleko za połową książki, zaczęłam myśleć o tym, jak to dobrze, że znikąd nie zjawił się żaden niepotrzebny motyw romansowy… aż w końcu się zjawił. Dokładnie tak niepotrzebny, jak sobie wyobrażałam. Szczerze mówiąc, nie był on nawet całkowicie zły, nie wzdrygałam się na wspomnienie o nim, jednak nie jestem w stanie dostrzec żadnego celu jego wystąpienia w książce. To jest chyba najgorszy rodzaj wątków romansowych w powieściach – te, które pojawiają się tylko po to, aby być. Gdybym mogła, usunęłabym go z książki, zupełnie nic nie tracąc. Plusem jest jednak to, że wątek ten utrzymany został w tle i nie pojawiał się więcej razy, niż można by to uznać za znośne.

W krótkim podsumowaniu stwierdziłabym, że Wybrańcy to powieść, od której warto zacząć nowy rok 2021. Patrząc na to, jak wyglądał trwający jeszcze rok 2020, myślę, że każdemu z nas przyda się coś tak dobrego jak książka Veroniki Roth na początek. Jest to lektura, od której ani się nie obejrzycie, a nie będziecie się mogli oderwać. Jest to świat, który fascynuje złożonością i autentycznością. Są to zwroty akcji, intrygujące tajemnice i  magia w nowoczesnym wydaniu. Ze szczerym sumieniem mogę Wam polecić Wybrańców. Niech to będzie moja rekomendacja dla Was na nadchodzący rok.

★★★★★★★★☆☆

Czytaliście powieści Veroniki Roth? Czy pamiętacie ten czas popularności Niezgodnej? :)

D.

 

Lincoln Selkirk szczerze nienawidzi swojej szkoły. I ma do tego pełne prawo, patrząc na to, jakich prześladowań doświadczył w niej w ciągu ostatnich trzech lat. Już pierwszego dnia nauki w Osney, wybitnej szkole dla dzieci wysoko postawionych pracowników amerykańskich uniwersytetów, został zdegradowany do najniższej możliwej kategorii w hierarchii społecznej - do Dwunastek. W szkole, w której o pozycji ucznia przesądza czas, w jakim zdolny jest on przebiec określony dystans wokół boiska, wyjątkowy umysł i inteligencja Lincolna nie na wiele się zdały. Trzy lata ciągłego poniżania poskutkowały w jego umyśle chęcią zemsty na tych, którzy zafundowali mu piekło.

Pewnego dnia klasa Lincolna w drodze na obóz letni rozbija się samolotem na bezludnej wyspie. Choć chłopak początkowo myśli, że jest jedynym ocalałym z katastrofy, okazuje się, że pozostała szóstka jego oprawców również przeżyła. W trakcie pobytu na wyspie Lincoln odkrywa, że porządek obowiązujący w Osney może teraz ulec zmianie. To on, wykorzystując swoją wiedzę o sztuce przetrwania, może uzależnić od siebie innych. Może stać się ich panem. 

Kilka miesięcy temu miałam wątpliwą przyjemność czytać książkę o tytule S.T.A.G.S autorstwa M.A. Bennett. Był to jeden z tych przypadków, kiedy wyjątkowo męczyłam się z powieścią i nie wspomnę nawet, jak wiele irytacji i nerwów kosztowało mnie jej ukończenie. Powiedziałam sobie wtedy: Nigdy więcej. Nigdy więcej tej serii, nigdy więcej M.A. Bennett… Cóż, rzeczywistość okazała się trochę inna. Po przeczytaniu opisu Bezludnej wyspy właściwie bez zastanowienia zdecydowałam się na jej zrecenzowanie, nie patrząc nawet na nazwisko autorki. Możecie wyobrazić sobie, co czułam, gdy spostrzegłam w końcu swoje niedopatrzenie. A jednak, nie wszystkie pomyłki prowadzą do katastrofy. Nigdy bowiem nie widziałam, aby dwie książki autorstwa tej samej osoby tak bardzo różniły się między sobą. 

Warto zacząć od tego, że Bezludna wyspa jest uwspółcześnioną wariacją na temat Władcy much Williama Goldinga, co nietrudno dostrzec po przeczytaniu opisu książki. Władca much opowiada bowiem o losach grupy chłopców ocalałych z katastrofy samolotu, którzy na bezludnej wyspie usiłują stworzyć własne rządy. Nie jestem w stanie stwierdzić, w jakim stopniu fabuła tych dwóch powieści pokrywa się ze sobą, ponieważ nie czytałam książki Goldinga, jednak wydaje mi się, że pewne mechanizmy ujawniające się podczas pobytu na wyspie zostały ukazane w obu powieściach, jednak zakończenia, postaci i inne elementy fabuły nie są zbieżne. 

Moment, w którym bohaterowie książki trafiają na wyspę, jest przełomem. Lincoln od samego początku uznaje samego siebie za jedynego władcę wyspy - nadaje nazwy jej strategicznym punktom, ustanawia nowe zasady, tworzy należące do niego atrybuty władzy. Jego inteligencja i spryt mają mu dać prawo górowania nad resztą rozbitków, których zamierza uzależnić od siebie - tylko on zna sposób na wzniecenie ognia, a tym samym może kontrolować ilość pożywienia, jaką daje swoim współtowarzyszom. Pobyt na wyspie jest dla Lincolna tym, czym podróż w głąb Afryki dla bohaterów Jądra ciemności - odkrywaniem mrocznych zakamarków duszy. Z biegiem kolejnych stron byłam coraz bardziej przerażona tym, jak zmienia się postać głównego bohatera: z zagubionego chłopaka budzącego współczucie stał się odrażającym, bezlitosnym dyktatorem. 

Przemiana Lincolna była tym elementem Bezludnej wyspy, który zrobił na mnie największe wrażenie. Czuję nawet, że fragmenty tej powieści, dotyczące zmian zachodzących w psychice bohatera, mogłyby być dobrym materiałem do analizy w szkole. Szczególnie, że autorka wykorzystała wiele symbolicznych przedmiotów i sytuacji, które wskazywały na pogłębiającą się przemianę Lincolna. Trochę jak w Folwarku zwierzęcym Orwella, gdy świnie - alegorie przywódców - stopniowo łamały ustanawiane przez siebie reguły, najpierw zaczynając chodzić na dwóch nogach, potem zakładając spodnie, a na końcu wprowadzając się do domu pana Jonesa. Podobnie Lincoln z każdym dniem coraz bardziej wyróżniał sam siebie spośród grona pozostałych rozbitków, tworząc hierarchię, na której stał szczycie. Szczerze mówiąc, byłam zaskoczona, widząc takie “szkolne” wątki w powieści młodzieżowej, jednak działało to zdecydowanie na plus - mój humanistyczny umysł bardzo się cieszył na widok wielu odwołań do literatury, jakie zawierała Bezludna wyspa.

Poza oczywistą analogią do Władcy much, książka M.A. Bennett odwoływała się do wielu innych powieści lub filmów, tak zwanych robinsonad - w tym do Cast Away, Jaskółek i Amazonek, Wyspy skarbów czy do Hrabiego Monte Christo. Co więcej - elementy fabuły z tych książek składały się na rozwiązanie zagadki w Bezludnej wyspie. Nie wiem, jak Was, ale mnie niesamowicie ekscytuje wykorzystywanie fragmentów istniejących tekstów kultury do tworzenia zagadek we współcześniejszej książce. 

Bezludna wyspa niesamowicie mnie wciągnęła. Wiecie, jak to jest, kiedy czytacie książkę tak dobrą, że aż zapominacie o otaczającym Was świecie? I dopiero, gdy coś Was nagle wyrwie z lektury, orientujecie się, że byliście gdzieś zupełnie poza czasem i miejscem. Ja właśnie tak miałam z Bezludną wyspą. Gdy przypomnę sobie, jak się czułam, gdy czytałam poprzednią książkę tej autorki, S.T.A.G.S, to nie potrafię uwierzyć, że obie powieści są napisane przez tę samą osobę. To aż niewiarygodne, jak skrajnie odmienne odczucia towarzyszyły mi przy tych dwóch lekturach - oczywiście na korzyść Bezludnej wyspy. 

Obawiałam się, że Bezludna wyspa będzie zbyt infantylna, aby ją polubić. Bałam się, że może okaże się przesadnie “młodzieżowa”, tak że nie będzie można jej w żaden sposób zestawić z XX-wiecznym Władcą much, do którego się ją porównuje. Przekonałam się jednak, że elementy współczesne zostały doskonale przeplecione z tymi ponadczasowymi, godnymi powieści Goldinga. Autorka w tak zgrabny sposób umieściła w powieści wątek nowoczesnej muzyki rozrywkowej, języka młodzieżowego i Bikini Dolnego ze Spongeboba, że absolutnie nie wydawało się to być nie na miejscu, choć brzmieć może absurdalnie.

No właśnie, muzyka. To ona jest pewnego rodzaju motywem przewodnim książki. Każda z kilku części powieści rozpoczyna się od tytułu jednej z ulubionych piosenek głównego bohatera - tych piosenek, które zabrałby ze sobą, gdyby miał znaleźć się na bezludnej wyspie. Na samym końcu powieści poznajemy również podobne listy ukochanych utworów reszty bohaterów i okazuje się, że również one będą potrzebne do rozwiązania zagadki ukrytej w książce.

Nie jestem w stanie wymienić jednej rzeczy, która mogłaby Was zniechęcić do książki M.A. Bennett. Teraz, świeżo po lekturze, jestem pod takim jej wrażeniem, że jestem pewna, że ta powieść spodobałaby się każdemu. Znajdziecie w niej masę wątków psychologicznych, zaskakujące zakończenie, aluzje do klasyków literatury i fabułę, od której nie można się oderwać. Jest to książka, która zapewni zarówno rozrywkę, jak i odrobinę wysiłku umysłowego, jeśli zdecydujecie się na samodzielną próbę poskładania w całość elementów układanki. Z całego serca Wam ją polecam.

 

★★★★★★★★☆☆

Co znalazłoby się na Waszej liście ulubionych piosenek, które moglibyście ze sobą zabrać na bezludną wyspę? Czytaliście którąś z książek M.A. Bennett?

Georgia zawsze tak naprawdę czuła się inna. Nigdy nie podobał jej się żaden chłopak, nigdy nie myślała też na poważnie o żadnej dziewczynie. Gdy jej znajomi z liceum dobierali się w pary i tworzyli związki, ona mówiła sobie to, co często powtarzali jej inni: Po prostu jeszcze nie trafiłaś na tę właściwą osobę. Masz jeszcze dużo czasu, aby znaleźć miłość…  Gdy Georgia trafia na uniwersytet, stawia sobie za cel poznanie kogoś, w kim się zakocha. Z czasem okazuje się jednak, że choć przeczytała już tysiące romansowych fanfików, w rzeczywistości pokochanie kogoś jest dla niej o wiele trudniejsze, niż dla innych.

Kilka tygodni temu postawiłam sobie za cel przeczytanie książki po angielsku przed rozpoczęciem roku akademickiego. Wiecie, takie wyzwanie, mające jednocześnie pomóc mi wkręcić się na nowo w ten język. Patrząc na to, jaki kierunek studiów wybrałam, przydałoby się. Przeszukałam więc księgarnie internetowe, skonfrontowałam potencjalnych kandydatów z ich ocenami na Goodreads i w końcu wybrałam jedną książkę. Loveless Alice Oseman. Był to strzał na ślepo - nie znałam autorki, nigdy nie czytałam tak naprawdę w oryginale żadnej młodzieżówki, a co dopiero takiej, która poruszać miała ważne, intymne tematy takie jak seksualność człowieka… Ryzykownie. Jednak opłaciło się. I to jak.

Od samego początku chcę podkreślić, że fabuła, którą zaraz pokrótce opiszę, nie jest i nie powinna być postrzegana jako najważniejszy element tej książki. Właściwie to jest jedynie tłem dla ważniejszych kwestii, o których opowiem szerzej. Główną bohaterką książki jest Georgia Warr, która przyjeżdża na Uniwersytet Durham wraz z dwójką swoich przyjaciół: Pip i Jasonem. Pech sprawia jednak, że jej jako jednej z niewielu przypada pokój dzielony ze współlokatorką - ekstrawagancką i ziejącą entuzjazmem Rooney, która wydaje się być zupełnym przeciwieństwem Georgii. Okazuje się jednak, że Rooney wydaje się być ekspertką od spraw miłosnych, co sprawia, że Georgia decyduje się zasięgnąć jej rady, aby osiągnąć swój cel i zakochać się. 

Z biegiem czasu oraz mniej lub bardziej fortunnych zdarzeń, Georgia orientuje się, że jest aseksualna i aromantyczna. Początkowo wzbudza to w niej falę niepokoju i poczucie wykluczenia. Wydaje jej się, że będzie skazana na dożywotnią egzystencję w samotności; że wraz z odkryciem i zaakceptowaniem swojej seksualności utraciła coś ważnego, czego brak zmieni całe jej późniejsze życie. To nie jest łatwe, jednak Georgia po pewnym czasie przekonuje się, że nie jest sama, i że miłość, której - jak jej się wydawało - nigdy nie doświadczy, ma różne oblicza i w rzeczywistości otacza ją ze wszystkich stron.

Trudno mi wyrazić, jak wielowymiarowo wspaniała jest to książka. Najlepiej zacząć od głównego tematu, czyli aseksualności głównej bohaterki. Loveless to powieść-podróż, w której razem z Georgią odkrywamy kolejne elementy jej tożsamości, wiedząc właściwie przez cały czas dokładnie tyle samo, co ona. Łatwo jest współodczuwać z tą bohaterką - analizować jej problemy, rozumieć przemyślenia. Autentyczność i wiarygodność jej zachowania w momencie dowiadywania się prawdy o swojej seksualności, jest ogromną zaletą tej książki. Każda najmniejsza wątpliwość, jaka pojawiała się w głowie Georgii, wydawała mi się uzasadniona i zrozumiała. Gdyby się nad tym zastanowić, taki rodzaj nieskrytej za niczym szczerości i prawdziwości nie jest aż tak częstym zjawiskiem u bohaterów książkowych.

Tym, co szczególnie urzekło mnie w Loveless, było podejście do kwestii aseksualności, które odnieść można w zasadzie do wszelkiego rodzaju niepewności czy wyalienowania, jakiego każdy z nas doświadcza w życiu bez względu na orientację seksualną. Główna bohaterka książki przekonuje się, że miłość partnerska, jakiej nigdy nie zazna, nie jest jedynym rodzajem miłości. Choć początkowo uświadomienie sobie aseksualności wydawało się jej czymś ostatecznym i tragicznym, Georgia zauważa, że szczęście i spełnienie, przewyższające nawet miłość dwojga ludzi w najbardziej popularnym rozumieniu tego słowa, odnaleźć można u boku przyjaciół czy rodziny. Że uczucie tak szczere i silne, płynące z obu stron, może dać prawdziwą satysfakcję, nieporównywalną z niczym innym. Georgia przekonuje się również, że nie ma sytuacji, w której byłaby zupełnie sama ze swoim problemem, ponieważ - czy to na samym uniwersytecie, czy w internecie - nie brakuje osób takich jak ona.

Ciepło robi mi się na sercu, gdy pomyślę, jak ta powieść mogłaby pomóc komuś, kto zmaga się z podobnymi przemyśleniami, co główna bohaterka Loveless. Ja sama skończyłam ją czytać ogarnięta całkowitym poczuciem spokoju oraz z ogromnym uśmiechem na twarzy. W chwili, gdy czułabym się wyobcowana, zagubiona czy samotna, chciałabym mieć pod ręką pocieszenie w formie tej historii - historii z mądrym przesłaniem, dającej ukojenie i radość. 

Żeby jednak nie było, że Loveless jest jakimś podręcznikiem mędrca - wciąż jest to młodzieżówka, więc należy się w niej spodziewać typowych tematów. Możecie się przygotować na kilka kłótni, prób pogodzenia się, bogatych w skutki głupich zachowań po pijaku… Krótko mówiąc, życie uniwersyteckie pełne wrażeń. Czy mi to przeszkadzało? Ani trochę. Byłam na tyle wciągnięta w historię, na tyle oczarowana narracją autorki, że nie zważałam na rzeczy, które mogłyby mnie irytować, gdybym się nad nimi zastanawiała. Należy pamiętać, że słodko-gorzkie perypetie bohaterów są w powieści kwestią drugorzędną, dużo mniej istotną niż przekaz, jaki ta ze sobą niesie.

Choć początkowo wydawało mi się, że nie połączy mnie z bohaterami Loveless żadna więź, ostatecznie mocno się z nimi zżyłam. Podczas czytania ostatnich rozdziałów naprawdę śmiałam się, czytając niektóre ich kwestie, rozumiałam żarty i autentycznie cieszyłam się z pomyślnego rozwoju wydarzeń. Nie pamiętam, kiedy ostatnim razem książka wywoływała we mnie tak szczerą dziecięcą radość. Nie pamiętam, kiedy ostatnim razem po przeczytaniu książki miałam ochotę natychmiast chwycić za komputer i napisać recenzję, aby tylko podzielić się swoimi wrażeniami. Niewiele u mnie w tym roku było literatury, a jeszcze mniej tej, której czytanie sprawiało mi prawdziwą satysfakcję. Zapomniałam już, jak orzeźwiającym uczuciem może być skończenie lektury, gdy siedzę z wielkim uśmiechem na twarzy po skończeniu ostatniej strony i czuję dziką chęć włożenia tej książki w ręce każdemu, kto tylko potrafi czytać.

Mogłabym pisać długo - o przemianie z zagubionej do świadomej siebie Georgii; o sympatii, jaką obdarzyłam Jasona i Sunila; o zaskakującej głębi osobowości Rooney, jakiej nie spodziewałam się odkryć - jednak zależy mi na tym, aby każdy, kto czuje się zaintrygowany opisem tej powieści, na własnej skórze przekonał się, co się w niej kryje. Mam nadzieję, że po skończonej lekturze tak jak ja poczujecie ciepło rozlewające się po sercu, szczerą radość i nienaruszony spokój. Gorąco polecam Wam tę powieść, jednocześnie mądrą i zabawną, która przypomniała mi, jak wartościowa potrafi być literatura młodzieżowa.

...

Chwilka, a co z językiem w książce? Tak, to prawda, że nie ma jeszcze polskiego tłumaczenia Loveless, jednak nie powinniście bać się sięgnięcia po tę powieść w oryginale. Słownictwo i struktury gramatyczne są naprawdę podstawowe, w końcu cała książka opiera się na potocznym języku młodzieżowym. Więc czytajcie śmiało!

★★★★★★★★☆☆

D.

★★★★★★★★☆☆ (bardzo dobra)